We willen van een individuele sector een collectieve maken

Interview Bram Bierens en Frans Vroegop door Wendy Noordzij

December 2008 - Vis in bedrijf

Het Visserij Innovatieplatform (VIP) werkt aan haar erfenis. Het platform is voor drie jaar opgericht. Dan hoopt voorzitter Bram Bierens dat er een flink aantal veranderingen heeft plaatsgevonden in de sector. Twee jaar na de oprichting blikt hij samen met Frans Vroegop (secretaris) terug op de eerste jaren en kijken ze vooruit naar de toekomst. Daarnaast geven ze een uitleg over de nieuwe subsidieprojecten, die begin december op advies van het VIP door minister Verburg zijn goedgekeurd.

Een sector die twee stappen verder is dan toen het Innovatieplatform werd opgericht. Die zichzelf kan redden en waarin collectiviteit het heeft gewonnen van individualisme. Dat is de erfenis van het VIP die Bram Bierens voor ogen heeft. “In de periode dat het VIP werd opgericht, stond het vliegwiel van de sector een beetje stil. Dat kwam voor een groot gedeelte door de hoge energieprijzen. Voor ons was dat misschien wel een geluk bij een ongeluk. Daardoor heeft de sector misschien net dát duwtje in de rug gekregen dat hij nodig had om te innoveren. Nu worden mensen steeds enthousiaster, los van de energiebesparing.” Het eerste jaar kreeg het Platform nogal wat kritiek te verwerken, vooral over het uitblijven van subsidietoekenningen. “Hiervoor zijn wij afhankelijk van Europa. Het budget van het Europees Visserijfonds is pas in maart dit jaar vrijgekomen en sindsdien is er een grote inhaalslag gemaakt door de openstelling van meerdere subsidieregelingen” stelt Frans Vroegop. Het eerste jaar is echter absoluut niet voor niets geweest, vindt Bierens. “Wij hebben dat jaar vooral gebruikt om ons als VIP op de problemen in de visserij te oriënteren en om onze doelstellingen en ambities te formuleren. Deze kennis is heel waardevol gebleken. Bovendien is het gelukt om van een groep mensen met een zeer diverse pluimage één hechte club te maken.” Na twee jaar is er volgens de voorzitter en secretaris heel wat veranderd in de visserij. Te denken valt onder meer aan experimenten andere vistuigen, de verkoop van verse vis in de supermarkt, de start met een nieuw veilingsysteem via internet, de oprichting van allerlei Kenniskringen in de visserij en de plannen rond het North Sea Fish Center.

Subsidies

In november 2008 heeft het VIP de voorstellen behandeld voor de tweede openstelling van de subsidieregeling Innovatie in de visketen en de eerste openstelling van Collectieve acties in de visketen. Beide regelingen hebben twee miljoen euro gekregen. “In totaal zijn voor de innovatieregeling 32 voorstellen ingediend”, blikt Bierens terug. “Hierbij voldeden er 23 aan onze beoordelingscriteria en daarvan hebben we zeven projecten gehonoreerd. Voor de regeling collectieve acties voldeden vijftien projecten aan onze criteria en daarvan hebben we er elf goedgekeurd.” Vroegop: “We hebben vooral gekeken naar een brede toepasbaarheid en toegevoegde waarde van het project voor de hele visserijketen. Bovendien moet het project haalbaar en innoverend zijn en een economisch/ technisch belang hebben voor de gehele sector.” Minister Verburg heeft vervolgens het advies van het VIP één op één overgenomen.

Een belangrijk innovatieproject dat subsidie heeft gekregen is volgens Bierens het plan om een pootviscentrum op te richten. “Goed uitgangsmateriaal is ontzettend belangrijk. Eigenlijk is het verbazend dat dit in de visserijsector nog in de kinderschoenen staat. De land- en tuinbouwsector is in dat opzicht veel verder. De meeste pootvis voor onze platvissector is momenteel afkomstig uit Spanje, Italië en Portugal. Ik heb een sterk gevoel dat ons niet de beste kwaliteit geleverd wordt. Daarom kunnen we als VIP de plannen om een pootviscentrum op te zetten van harte aanmoedigen.” Ook de glasaalcollector vindt de voorzitter een belangrijk initiatief. “Het verbaast me hoe weinig kennis en hoeveel verdeeldheid er in de sector is over het aalherstel. Hopelijk kan dit project bijdragen aan een eerste herstel.” Bij de samenwerkingsprojecten voert het vergaren van meer kennis de boventoon. “We vinden kadervorming, opleiding en methodiek heel belangrijk. Datzelfde geldt voor het certificeren van de Nederlandse vaartuigen voor Responsible Fishing Scheme als opstapje naar MSC.”

Kanttekeningen

Bierens en Vroegop zijn tevreden over de ingediende voorstellen, maar hebben ook enkele kanttekeningen. “Van de zeven projecten die we honoreren voor de openstelling Innovatie in de Visketen zijn er drie visserijprojecten. Vanuit de kottersector komen er, naar onze mening, erg weinig voorstellen binnen. In maart 2009 vindt de derde openstelling plaats en als het zo doorgaat, wordt er mogelijk alleen geld aan de aquacultuursector beschikbaar gesteld. Deze heeft veel goed onderbouwde projecten ingestuurd. We hopen dan ook dat de vissers hier de komende tijd actief mee bezig gaan.” Dat is één van de redenen waarom het VIP veel aandacht besteedt aan de afgewezen projecten. “We nemen echt de tijd voor het opstellen van een goede motivatie. Zo hopen we te bereiken dat de plannen worden aangepast, zodat ze in een volgende ronde opnieuw ingebracht kunnen worden.” Een tweede kritische noot ligt bij de vakorganisaties voor de visserij. Bierens: “Ik vind het jammer dat deze organisaties nog steeds apart functioneren. Het is triest dat een handjevol vissers niet onder één organisatie valt. Op die manier gaat veel kracht verloren. Daarom heeft het VIP ervoor gekozen om met een eigen klankbordgroep vanuit de visserij te werken.” Volgend jaar, in maart 2009, stelt minister Verburg beide regelingen opnieuw open. Dit keer voor een totaalbedrag van 5 miljoen euro. “2009 wordt een belangrijk jaar”, besluit Bierens. “Naast de nieuwe subsidierondes gaan we ook de andere VIP-activiteiten zoals de workshops evalueren en willen we ervoor zorgen dat de opgedane kennis voor de gehele sector beschikbaar blijft. Het VIP gelooft heilig dat je met innovatie de sector gezond kunt maken. En daar hopen we straks een mooie aanzet voor te geven.”

Gehonoreerde projecten eerste openstelling ‘Collectieve acties in visketen’:

Draagvlak beschermde gebieden NZ:
in dit project wordt een werkconferentie georganiseerd over mariene beschermde gebieden.
Keurmerk als Katalysator van Samenwerking in de Beroepsbinnenvisserij:
via het Keurmerk Visstandbemonstering wil men de samenwerking tussen beroepsvissers onderling en beroepsvissers en anderen betrokkenen verbeteren.
Certificering voor Responsible Fishing Scheme (RFS)
Voorbereiding Bedrijfssurvey
Upgrade lesmateriaal Visserijkunde
Kadervorming voor een duurzame Noordzeevisserij:
kennisuitwisseling en ontwikkeling van een visserijkader om draagvlak te creëren voor duurzame visserij.
Voorverkoop van aan boord gesorteerde kwaliteitsvis
Introductie van het streekkeurmerk ZuiderZeeZilver
Levende Noorse Kreeft:
de ontwikkeling van leeftanks dat door de gehele keten gebruikt en geaccepteerd worden.
‘Vis&Seizoen: naar een duurzame ketenintegrale visserij-innovatie’
‘Kopgroep ‘Duurzame Nederlandse Visserij’:
een samenwerkingsverband om Nederlandse vissers te ondersteunen in het behalen van MSC-certificering.

Gehonoreerde projecten van de tweede opstelling ‘Innovatie in de visketen’:

Verduurzaming van visproductie, - kwaliteit en -welzijn, door grondsmaakbestrijding bij vooral zoetwaterviskweek.
Alternatief voor de boomkorvisserij:
de ontwikkeling van de Eco-catcher, waarbij de vissen uit de zeebodem worden opgeschrikt of gelicht door het creëren van lokale onderdruk vlak boven de zeebodem.
Bonamia-vrije oesterteelt:
de ontwikkeling van een duurzaam teeltsysteem waarmee platte oesters tot consumptieformaat op het land gekweekt kunnen worden.
Duurzame binnendijkse kokkelkweek
Coöperatief pootvis productiecentrum voor tarbot en tongpootvis ten behoeve van de Nederlandse platvissector
Het ontwikkelen van een glasaalcollector:
om glasaal te vangen ten behoeve van de uitzetting in het stroomopwaartse deel van de boezem.
Selectiviteitsverbetering in de garnalenvisserij:
hierbij worden verschillende soorten innovatief garnalenvistuig getest om zo ondermaatse vis meer kans op ontsnapping te bieden en de bodemeffecten te verminderen.