Samenwerking in de keten

Samenwerking in de keten is voor het VIP een van de spitspunten. En dat voor elkaar krijgen valt niet mee! Met “samenwerking in de keten” wil het VIP een bijdrage leveren aan een goede prijs-kwaliteitverhouding door de hele keten, aan de continuïteit van de (platvis)visserij in de Noordzee, aan verduurzaming van de visketen en aan een positieve beeldvorming bij het publiek. Dit lijkt in het belang van alle spelers in de keten van vangst, afslag, handel en verwerking, retail, consument. Niettemin ervaart het VIP grote weerstand tegen dit voorstel. Waar ligt dat aan en is er een oplossing te vinden?

Op zich is het niet verbazingwekkend dat in een handelsketen met belangentegenstellingen weerstand bestaat tegen samenwerking. Het zijn weerstanden die vooral geworteld zijn in korte termijn belangen en in posities in de markt ten opzichte van concurrenten, andere schakels en “externen” zoals overheid en maatschappelijke spelers. En, last but not least, met posities in de eigen organisaties. Het gevolg is dat geen enkel gesprek met vertegenwoordigers van de schakels of hun organisaties van de grond komt. Belangen op korte termijn met betrekking tot prijs en kwaliteit, met betrekking tot (monopoloïde) machtsposities, met betrekking tot macht in eigen kring staan noodzakelijke veranderingen op de lange termijn in de weg. Ieder vecht, gevangen in zijn eigen situatie (‘prisoner’s dilemma’). Valt daar doorheen te breken of is het een uitzichtloze situatie?

Dit staat en valt met de ruimte die gesprekspartners hebben om min of meer onafhankelijk en creatief te zoeken naar synergie in plaats van zich vast te bijten in millimetercompromissen. Vertegenwoordigers worden per definitie gehinderd zich vrij op te stellen, gebonden als zij zijn aan hun achterban, waarin niet zelden de langzaamsten het beleid domineren en waar een cultuur gebaseerd op oude paradigma’s beweging belemmert.

Inmiddels is in zeer verschillende situaties een andere aanpak ontwikkeld die werkzaam is gebleken of het nu gaat om regionale ontwikkeling of om het tot stand brengen van nieuwe innovaties. Kern van deze aanpak is de start van een creatief overleg met ‘mensen uit de kring van’, creatieve mensen die bereid zijn nieuwe wegen te verkennen, die gezag hebben in eigen kring, maar daarin niet gebonden zijn en die heel goed op de hoogte zijn van de diepere belangen en de ruimte die in de eigen kring bestaat. Dit type mensen is vrijwel altijd te vinden, niet zelden als ex-bestuurders op enige afstand, soms zelfs als bestuurders in hun organisaties. Met deze mensen kunnen de grote lijnen van oplossingen gevonden worden die meer zijn dan het midden van een compromis, maar die daar boven uit stijgen. Zijn die lijnen van gezaghebbende lieden geaccepteerd, dan volgt de uitwerking en uiteindelijk de instemming van de vertegenwoordigers. De vraag is of de organisaties de angst voor verandering durven te weerstaan en ruimte willen geven aan de besten uit hun kring.

Het VIP heeft in alle geledingen en schakels personen aangetroffen die zo’n gesprek zouden kunnen aangaan. Voelt u zich aangesproken? Wie pakt samen met het VIP deze handschoen op?