Mijn bezoek aan België

Op 12 augustus reis ik naar de Vismijn in Oostende om over innovatie te praten met Luc Mellaerts, de baas van de Stichting voor Duurzame Visserijontwikkeling (SVDO). Helaas zit Luc door een staking vast in Lissabon, daarom praat ik met zijn rechterhand Luc Corbusier.

SVDO is een organisatie van het bedrijfsleven die zich inspant om innovatieprojecten in de visserij van de grond te krijgen. Het geld voor de projecten komt voor een belangrijk deel van het Zeevissersfonds dat wordt gevuld met verplichte afdragen van de reders. Het bestuur bestaat uit vertegenwoordigers van werkgevers en werknemers, dus het lijkt een beetje op onze productschappen. SVDO is een vereniging zonder winstoogmerk, dus zij mag geen winst maken met haar projecten, maar wel pilots in de pre-competitieve fase opzetten. Vanuit de Vlaamse politiek is er kritiek op de “spilzucht”van de SVDO: de parlementariër Jean-Marie Dedecker vindt dat het verplicht afgedragen geld verkeerd besteed wordt. Het kan beter terug naar de reders. Deze discussie komt mij bekend voor in relatie tot onze productschappen.

SVDO voert het operationele programma van EVF uit. Bijna alle projecten komen in aanmerking voor Europese subsidie. De beoordeling van de projecten laten zij over aan een externe consultant, de Policy Research Corporation.

We hebben het over twee belangrijke innovatietrajecten, namelijk de hangmosselteelt en de vernieuwing van de boomkor. SVDO heeft voor de kust een tiental “mosselboeien” ( drijvers met touw op trommels) verankerd waar de hangcultuur plaats vindt. De proef is in 2006 begonnen en binnenkort verwachten zij de eerste verkoopbare Belgica consumptiemosselen te oogsten. Het blijkt een tamelijk arbeidsintensieve methode te zijn, die met behulp van een werkplatform vooral op zee plaatsvindt. Voor het op de markt brengen van de mosselen wordt een aparte coöperatie van reders opgericht die dan langzamerhand het hele project moeten overnemen van SDVO. Mijn indruk is dat het toch tamelijk moeizaam is om op volle zee mosselen te kweken in een hangcultuur. De boeien zijn natuurlijk stormgevoelig (volgens Luc zijn er slechts drie losgeslagen van hun ankers) en het oogsten op zee is ook tamelijk omslachtig. Interessant is dat dit project is opgezet om de vissers een alternatief te bieden voor de teruglopende zeevisserij. Het idee is: stimuleer vissers om mosselkweker te worden en zo hou je toch nog visserijbedrijvigheid.

De boomkor blijft ook in België de dominante visserijtechniek met alle economische en ecologische problemen van dien. De Vlamingen hebben nu nog zo’n 90 kotters waarvan een stuk of tien in handen zijn van Nederlandse ondernemers (vlagkotters). Enkele saneringsronden hebben in de afgelopen jaren de Vlaamse vloot met ongeveer een derde gereduceerd. Uiteraard kampen de vissers met dezelfde problemen als hun Nederlandse collega’s: een hoge olieprijs en veel kritiek op de boomkor vanuit de milieuorganisaties. Daarom investeert SVDO in aanpassingen van de boomkor en in andere vangsttechnieken. Zo worden experimenten met de bordenvisserij (twinrig en outrig) stevig gesubsidieerd. Ook proberen de Belgen de weerstand van de boomkor te verminderen door de sloffen te vervangen door wielen en door een geheel ander netdesign. Eigenlijk willen ze toe naar een boomkor met zeer lage bijvangsten van ondermaatse vis en van benthos. Luc vindt de discards het meest dringende probleem om op te lossen. Zij noemen dit een “ekokor”die ook acceptabel is in de ogen van de milieuorganisaties. Helaas is het nog niet zover, dus er moet nog heel wat geëxperimenteerd worden voor een energiezuinig en ecologisch vriendelijke visserijtechniek. Het valt mij op dat de Belgen zeer goed op de hoogte zijn van wat er speelt in de Nederlandse platvisvisserij, Visserijnieuws ligt opengeslagen op het bureau. Ook zijn zij benieuwd hoe onze experimenten met de sum wing en de hydrorig aflopen. Ik zal Luc informeren over de opzet en de partners van deze projecten.

Een derde interessant project is het “verse vis project” dat ze afgelopen jaar gestart zijn. SVDO heeft in Nieuwpoort dagverse vis gekocht van kleine dagvissers en die aangeboden aan een tiental Belgische restaurants. Het is de bedoeling dat er meer verse vis op de kaart komt en dat de Belgische vissers daar ook een betere prijs voor krijgen. Dit initiatief heeft wel enig rumoer gegeven (zie onze Neeltje’s dagvangst), maar loopt nu verder zonder de bemoeienis van de SVDO.

Al met al een informatief bezoek aan zeer praktisch ingestelde mensen. Zij zijn vooral bezig met de oplossing van de actuele problemen in de Belgische visserij, niet zozeer met systeeminnovatie op de lange termijn. We spreken af dat we elkaar op de hoogte houden van de wederzijdse projecten.