Een kwestie van zorgvuldig vissen

"Wat is nu eigenlijk duurzame visserij?" Hoe vaak ik die vraag niet heb gekregen.

Op een zaterdagmorgen in november 2001 in Utrecht tijdens een symposium, De toekomst van de Nederlandse kottervisserij, heb ik proberen uit te leggen hoe je 'People, Planet, Profit' kan vertalen naar de visserij. De zaal zat vol met vissers, en mensen die direct bij hun wel en wee betrokken waren. Zorg er voor dat de mensen in het land begrijpen dat visserij duurzaam kan zijn als de wil er is om alle goede ideeën in de praktijk te brengen. "Zeg wat je doet, maar ook: doe wat je zegt".

"Maar wat moeten we dan doen?" In 2002 volgde ‘het manifest’, gebaseerd op een indrukwekkende haventoer, en in 2006 ‘vissen met tegenwind’ van de Task Force, weer met een haventoer als basis. Ik weet inmiddels genoeg: er zijn in de sector zelf voldoende goede ideeën en de wil is er om er wat van te maken. Maar de praktijk is vaak weerbarstig. Toch blijf ik hopen dat die ideeën zullen doorbreken en zo het karakter van de Noordzee visserij zal veranderen. Niks extra regels vanuit Brussel, gewoon je gezond verstand gebruiken. Het is zo simpel als ‘zorgvuldig vissen’. Met zorg voor je bedrijf, uiterste zorg voor je product en ultieme zorg voor de natuur die ons dat biedt. Want het een volgt uit het ander. Niet met grote halen gauw thuis, met zo veel als maar kan, maar met scherp vakmanschap topprestaties nastreven. Zo is de ‘PPP’ in de praktijk van de kottervisserij te vertalen in een drieklapper: als je minder zwaar vist bespaar je kosten, heb je een mooier product in handen en ontzie je de natuur veel meer.

Vissen is en blijft oogsten van de natuur. Die natuur moet je niet naar je hand willen zetten. Je kunt je beter aan haar aanpassen, en je daarmee tevreden stellen. Vissen naar bevind van zaken en met mate. Kwetsbare gebieden, kwetsbare bestanden en kwetsbare levensstadia ontzien is vakwerk en vereist kennis van de zee. Om zo de ‘culinaire biodiversiteit’ te beschermen.

Duurzaam vissen is ook ‘afstemmen’. Als vissers onderling deel je de zorg voor de zee, maar ook samen met al die anderen die zorgen hebben voor een vitale en gezonde zee. Eigenlijk is de twist ‘natuur versus visserij’ onzinnig en kunstmatig. Ze liggen in elkaars verlengde. Maar ook is afstemming met ketenpartijen nodig om te zorgen dat het natuurproduct volledig tot zijn recht komt.

Wist u dat we in Nederland net zo veel geld aan het eten van vis uitgeven, als dat we aan gevangen vis verdienen? Maar dat we wel 10x zo veel vis vangen als eten? En dat we vooral dure import vis eten die lang niet altijd MSC-waardig is? Zodat we onze Noordzee vis tegen veel lagere prijzen exporteren, omdat het onverantwoord zou zijn om die zelf op te eten? Als we die schakel in de keten nu eens kunnen kortsluiten, dan krijgen we als visconsument veel meer verse waar voor ons geld en hoeven onze vissers voor hetzelfde geld minder vis uit zee te vangen.

Voorwaarde is echter dat we de goede initiatieven van onze vissers wel willen zien en waarderen. Het is veel te kort door de bocht om te stellen dat de boomkor niet duurzaam kan zijn. Natuurlijk kan je een boomkor uitstekend misbruiken om lekker zwaar te vissen, maar dat is nu wel achterhaald. Met een lichte boomkor kan je ook zorgvuldig vissen, het is maar hoe je de techniek invult en vooral... inzet!

Nog zo’n bedenkelijk dogma: Noordzee platvis is niet duurzaam. Hoeveel supermarktketens geloven daar nu al in? Er is echter ook Noordzee vis die heel zorgvuldig is gevangen, en nu een ‘rood’ stempel heeft, maar voor mij hartstikke ‘groen’ is. Als we daarvoor zouden kiezen beloon je de zorgvuldige visser en verdwijnt de ‘rode Noordzee vis’ als vanzelf naar de achtergrond. Daarmee bewerkstellig je pas echt een omslag naar zorgvuldige, ofwel duurzame visserij. De reputatie van vis van "Bateau xxx" moet net zo veelzeggend zijn als wijn van "Chateau yyy". Maar dan wel met een indicatie van de dag van vangst in plaats van jaar van oogst.