Ketenverkorting: kans of knelpunt?

Meerdere malen is het geprobeerd: de keten van visvangst tot vitrine op zo’n manier in te korten dat de consument uiteindelijk de vis op zijn bord vindt van een versheid waar hij meer voor betaalt. Telkens ging het mis en voor wie goed kijkt is dat niet verbazingwekkend. Een keten inkorten zonder schakels op te offeren kan nu eenmaal niet.

Voordat een Noordzeescholletje in de vitrine van een supermarkt of een visboer ligt heeft hij al van alles meegemaakt. De vangst, beijzing in een kist aan boord van het schip, controle door productschap en AID bij aankomst in de haven. Allemaal schakels in de keten.

Vervolgens is dat scholletje gesorteerd voor de veiling, geveild, ging hij op transport, kwam aan bij een groothandel of verwerker, werd vaak opnieuw gesorteerd en ging alweer op transport. Daarna werd hij verpakt en vond uiteindelijk een plekje in de koelvitrine.

Dagverse vangst? Op zijn vroegst lag ons scholletje (in theorie) drie dagen na de vangst in de koeling. In de praktijk hoogst waarschijnlijk pas na een week. Vis “van de laatste trek” is een prachtig marketingconcept. Maar schol van de laatste trek onderscheiden van eentje die een paar dagen eerder is gevangen en zorgvuldig is behandeld blijft lastig.

Nadat de vis is aangeland en gecontroleerd maakt hij een aantal, vaak overbodige, stappen mee. Waarbij hij meermaals wordt gesorteerd en getransporteerd. Schakels die tijd kosten en risico’s vormen voor de versheid en de navolgbaarheid van de vis. In een alternatieve, verkorte visketen, is daar geen plaats voor.

De veilplicht is geen Europese wetgeving maar een Nederlandse afspraak tussen de producentenorganisaties en de AID. Na de door de EU verplichte controle zou de vis rechtstreeks naar de verwerker/eindaanbieder op transport kunnen.

Het grootste deel van de vangst door vissers die in deze alternatieve keten deelnemen kan met een minimaal aantal handelingen en dus zeer snel van zee naar eindaanbieder. Hoog van kwaliteit, supervers, en volledig traceerbaar. De toegevoegde waarde van deze vis kan dan leiden tot een hogere marktprijs.

Een probleem zijn schommelingen in de aanvoer van vis uit de verkorte keten. Ze kunnen niet (altijd) de grote uniforme partijen vis bieden die de traditionele keten wel heeft. Bovendien zullen de vissers naast vis uit het standaard assortiment ook soorten vangen die ze niet direct kwijt kunnen via hun vaste verkoopkanaal.

Onderzoeken naar die alternatieve keten, zoals door het VIP geïnitieerd, verdienen daarom een sectorbrede steun. Alleen zo kan de vastgelopen (visserij)wagen uit het karrespoor getrokken worden.