Inspiratie van het land?

Veel innovatie komt voort uit het kijken naar anderen. De bloemensector hebben we eens laten stoeien met de modebranche. Beide sectoren zijn bij uitstek gericht op verleiding. Nadat we de fase van ‘bij ons is het allemaal anders’ waren gepasseerd hebben ze veel van elkaar geleerd, vooral de bloemensector. Zo kijken we ook in de visserijsector hoe producten in andere sectoren vermarkt worden en wat we daar wijzer van kunnen worden. En proberen we energieconcepten weg te halen uit andere sectoren. Immers: beter goed gejat dan slecht verzonnen.

Eén van de zaken die mij rond de visserij al een tijdje intrigeert is de vraag of de zee iets van het land kan leren. Op het land is het een algemeen geaccepteerd gegeven, dat de grond bewerkt en bemest moet worden om een goede productie te halen. Agrarisch produceren betekent per definitie ingrijpen in de natuurlijke omgeving. Daar doet niemand moeilijk over. Op zee ligt dat kennelijk anders, omdat visserij beschouwd wordt als een vorm van oogsten in het ecosysteem, dat gekoesterd moet worden. Ik zal de laatste zijn die zegt, dat die zorg voor het ecosysteem niet terecht is. Het is immers uiteindelijk ook het kapitaal van de visser. Maar is het denkbaar, dat ook de zee zo ingedeeld wordt als het land. Met zeer productieve gebieden, met natuurgebieden en delen waar gebouwd wordt. Natuurlijk is de zeewereld op meerdere vlakken volstrekt anders. De zeekenner zal vermoedelijk zeggen: “die Vos heeft er echt weinig van begrepen”. Zo heeft vis immers de nare gewoonte om rond te zwemmen en zich niet te houden aan natuur- of productiegebieden. Maar zou een denklijn, waarin we de Noordzee in zones indelen wellicht nieuwe inspiratie en kansen kunnen bieden, vooral ook voor de visser, of zien we louter de beperking?

Boeren op het land worden beloond voor maatschappelijke diensten. Voor natuur- en landschapsbeheer bijvoorbeeld. Voor functies die van belang worden gevonden voor de samenleving, maar waar geen markt voor is. Het nieuwe Gemeenschappelijke Landbouwbeleid zal hier voor een belangrijk deel op gestoeld zijn. Is dat op zee denkbaar, dat je vissers beloont voor allerlei vormen van extensief vissen? Dat natuurontwikkeling door de vissers niet langer gezien wordt als een beperking van de visserij, maar ook als een kans?

Omdat wij als InnovatieNetwerk ervan overtuigd zijn dat heel nieuwe kansen en perspectieven voortkomen uit dwarse, eigenwijze kijk- en denkrichtingen hebben we Wouter van der Weijden van het CLM gevraagd een essay te schrijven over de beheerfunctie op zee, geïnspireerd door de praktijken en instrumenten op het land. Het essay zal binnenkort uitkomen. Hopelijk komen we in de discussie verder dan de constatering dat het op zee ‘allemaal anders’ is, en vinden we op onderdelen mogelijk nieuwe bronnen van (ook beleids-) innovatie.