Crisis of cycli ..

Het woord crisis ligt momenteel bij velen voor in de mond en schrijft lekker weg. Elke dag opnieuw kan je er iets over vinden in het nieuws. Lees de week- en maandbladen en je komt al gauw tot een opsomming van een aantal verschillende crises. Bankcrisis, financiële crisis, milieucrisis, watercrisis, energiecrisis, landbouwcrisis en voedselcrisis, en hiermee ben ik zeker nog niet compleet. De grote vraag is altijd wat de gevolgen zijn voor de ondernemers in de visserijsector. Wat kunnen we er aan doen en wat kunnen we er van leren. Hoe kan je bedreigingen ombuigen naar kansen?

We zijn de energiecrisis bijvoorbeeld hopelijk nog niet vergeten, maar voor velen stond het water in korte tijd tot aan de lippen. De gevolgen voor onze sector, en dat geldt voor veel meer sectoren, zijn niet uitgebleven. Het is navrant dat er harde klappen zijn gevallen. Daar waar mogelijk is er gelukkig ook veel geïnvesteerd in innovatie en diversificatie.

De dreigende voedselcrisis hield bijna de hele wereld bezig en vooral de landen waar de laatste 50 jaar vrijwel nooit sprake was van een tekort. Het werd dit keer toch wel echt serieus, ook omdat juist voedsel niet veel duurder mag worden en in geen geval schaars worden of niet verkrijgbaar. Terecht heeft in veel landen de politiek zich er mee bemoeid. Maar het was beschamend te zien waar regeringen en politieke partijen in sommige landen zich op dat moment mee bezig hielden. Juist in de rijkere landen waar slechts 10 tot 12 % van het modale inkomen wordt besteed aan voedsel. En dit terwijl er nog steeds miljarden mensen zijn die 50 tot 80% van hun inkomen besteden aan voedsel.

Ten opzichte van de jaren tachtig zijn de mondiale voedselvoorraden zeker niet hoger geworden, maar er zijn wel twee miljard mensen bij gekomen. Het is dus zeer de moeite waard om voedsel hoog op de agenda te zetten. Energie en voedsel blijven ook in de toekomst relatief schaars en dus duur. Voedsel produceren kost energie, ruimte en geld, veel geld. Of er nu sprake is van een incidentele crisis of van terugkerende cycli is daarom eigenlijk niet zo’n belangrijke vraag. Wel is het zo dat de cycli anders verlopen dan in het verleden. De schommelingen zijn veel groter, kosten en opbrengsten liggen vaak dicht bij elkaar en grote tegenvallers kunnen veel moeilijker worden opgevangen door de bedrijven zelf. Groot of klein maakt dan weinig verschil. Zie hiervoor de bankwereld.

De gevolgen van de crisis voor de visserij lopen uiteen. Dit verschilt per product en per segment. Is het een bulk product of een luxe product en waar ligt de toegevoegde waarde, dicht bij de primaire sector of helemaal aan het einde van de keten?

Het Visserij Innovatieplatform begint nu aan het derde jaar, tevens het laatste jaar in deze vorm. Het is goed de 4 ambities van het VIP niet uit het oog te verliezen, zeker gelet op al het bovenstaande. De crises van de afgelopen jaren konden we niet voorzien, maar hierdoor is het VIP extra gemotiveerd mee te blijven werken aan een innovatieklimaat waarin rekening wordt gehouden met ecologie en economie, afzet en promotiemogelijkheden (het neusje van de zalm), het verbreden van het ondernemerschap en het zuinig omgaan met energie. Ons uitgangspunt is dat het VIP er is voor de sector. In de vele bijeenkomsten die er zijn geweest, en die nog zullen komen, zullen wij dit onder de aandacht blijven brengen.

Om een zelfstandige visserijsector die verantwoord omgaat met haar omgeving te behouden is ‘innoveren’ onze belangrijkste oproep aan de totale keten. In deze tijd van crisis blijft ons advies ongewijzigd. De oproep wordt hierdoor eigenlijk nòg sterker. Alleen door innovatie kan de visserijketen alle crises of cycli blijven overleven!