“Een radicale omslag in het denken over energiegebruik in de visserijsector is onvermijdelijk.” Zo begon dagvoorzitter Ger Vos het Lagerhuisdebat op zaterdag 9 oktober 2010 tijdens de Maritime & North Sea Fish Expo 2010 op Urk.

De aanleiding van het debat ligt in de stijgende wereldolieproductie, die rond 2015 zijn top bereikt. Dit zal aanzienlijke gevolgen hebben voor de visserijsector. De productie van fossiele brandstoffen zal afnemen en brandstofprijzen zullen verder stijgen. Er gebeurt al van alles om het energiegebruik te verminderen, maar tot een daadwerkelijke doorbraak is het (nog) niet gekomen.

Aan de hand van succesverhalen uit andere sectoren gingen we met ruim 100 deelnemers het debat aan over het zetten van vervolgstappen voor de langere termijn. Zijn we als visserijsector wel al op de goede weg? Moeten we alles op alles zetten om het gebruik van dieselolie terug te dringen of kunnen we beter inzetten op alternatieve energiebronnen? Wat kunnen we leren van andere sectoren en hoe realiseren we een energiearm schip?

Het Visserij Innovatieplatform (VIP) en het InnovatieNetwerk hebben de ambitie geformuleerd om het gebruik van fossiele energie met 90% te reduceren. Dit lijkt voor sommigen erg ambitieus, maar we zijn het erover eens dat we daarnaar streven. Innoveren gaat echter niet vanzelf. Het is een kwestie van doorgaan, doorgaan en nog eens doorgaan. Tevens zit de kracht van innovatie in de eenvoud van de vinding, de positionering ervan en de samenwerking met het bedrijfsleven en NGO’s.

Het debat werd georganiseerd door het Visserij Innovatieplatform en het InnovatieNetwerk. De jury wees Mascha Rasenberg, studente aan de universiteit van Wageningen, aan als winnaar van het debat, vanwege haar duidelijke stellingen, de onderbouwing daarvan en vooral ook haar enthousiasme voor de sector die daarin doorklonk.

Sprekers

Moritz Krijgsman

Managing Director Alewijnse Marine Technology B.V.

Ben Bonte

Managing Director Alewijnse Marine B.V. Rotterdam Department

Jean-Paul Janssens

Director Advanced Research Bosal Group

Theye Veen

Financial Director en Business Developer SkyEnergy

“Innoveren gaat niet vanzelf. Het betekent doorgaan, doorgaan en nog eens doorgaan.” Dat was het belangrijkste leerpunt voor Alewijnse tijdens de ontwikkeling van de rondvaartboot op waterstof. Alewijnse levert innovatieve elektronische engineering en ICT-oplossingen voor de scheepvaart.

De ontwikkeling van de waterstofboot voor het Amsterdamse rondvaartbedrijf Lovers was hier een voorbeeld van. Een enorme uitdaging die zeker niet zonder slag of stoot tot stand is gekomen. Of waterstof ook een uitkomst voor de visserijsector is, weten we nog niet. Wellicht kan het in bepaalde situaties een mooi onderdeel van het totale energiebeleid vervullen.

Download presentatie (pdf - 4.6mb)

“De kracht van de innovatie zit hem in de eenvoud van de vinding.” Daar wees de Director Advanced Research van Bosal ons op. Bosal is een grote speler in de auto-industrie, met name bekend van de uitlaten en trekhaken. Jean-Paul Janssens presenteerde ons de kracht van hergebruik.

In de motor van een auto gaat enorm veel energie in de vorm van warmte verloren. Als je deze warmte niet verloren laat gaan, maar omzet naar energie, dan is daarmee heel veel te winnen. Hij werkte jarenlang aan warmtewisselaars voor hoge temperatuurtoepassingen en benadrukte dat dit ook een mooie uitkomst zou kunnen zijn voor de visserijsector. De komende tijd zal op enkele schepen de toegevoegde waarde van de warmtewisselaar worden getest.

“Werk samen met het bedrijfsleven en NGO’s om je product te positioneren.” Daarmee besloot Theye Veen zijn presentatie over de helikopter op biobrandstof. SKYEnergy zet biobrandstof neer als merk. Daarmee geven grote partijen uit het bedrijfsleven vervolgens invulling aan maatschappelijk verantwoord ondernemen. De samenwerking met Solidaridad en het WNF verschaft ze veel goodwill en is voor afnemers een teken dat het met de duurzaamheid van het product wel goed zit.

Er zijn veel parallellen te trekken tussen de scheepvaart en de luchtvaart. Schepen en vliegtuigen gaan tientallen jaren mee. Dat betekent dat nieuwe vormen van energie moeten worden ingepast in bestaande systemen. Voor beide sectoren geldt ook dat duurzaam en betaalbaar hand in hand gaan. De uitdaging voor de toekomst is om het product zo te positioneren dat de afnemers er meer voor willen betalen, want biobrandstof blijft voorlopig duurder dan traditionele kerosine.

Download presentatie (pdf - 1.0mb)

Stellingen

Stelling: "De visserijsector is de mooiste sector in Nederland om in te werken"

Visser zijn is eigenlijk geen beroep; het is een roeping.

Het is een prachtige sector, maar er is meer dan de visserijsector.

Stelling: "De Nederlandse vissersvloot is duurzamer dan andere Europese vissersvloten"

We zijn in Nederland al heel ver op het gebied van duurzaamheid, vooral vanwege de enorme wilskracht die er in de sector is.

We zijn goed op weg, maar kunnen zeker nog leren van andere landen, zoals Noorwegen.

Stelling: "De sector moet alles op alles zetten om het gebruik van dieselolie terug te dringen"

Alleen dan kunnen we als sector overleven.

Het moet wel betaalbaar blijven; economie en ecologie moeten in goede balans blijven.

Stelling: "In 2020 moet het gebruik van fossiele brandstof tot 10% zijn teruggebracht"

We moeten de handen ineen slaan en minder afhankelijk worden van olielanden.

Streven naar vermindering is een feit, maar 10% in 2020 is irreëel. 10% in 2040 of 25% in 2020, dat kan wel.

Stelling: "Bij vermindering van energieverbruik is duurzaamheid belangrijker dan kostenreductie"

De consument vraagt om duurzaamheid; door dat te vermarkten reduceren we uiteindelijk ook onze kosten.

Op de korte termijn draait het om kostenreductie, daarmee verdienen we onze boterham.

Stelling: "De sector kan beter inzetten op alternatieve energiebronnen dan op energiebesparing"

Met nieuwe energiebronnen maken we echt grote stappen, energiebesparing levert te weinig op.

Er wordt veel energie verspild. Laten we die energie nu eerst eens sparen en op de langere termijn nadenken over alternatieve bronnen.

Stelling: "De overheid moet afdwingen dat de sector minder energie verbruikt"

De overheid heeft volledig overzicht van de sector. Alleen strakkere wetgeving kan het energieverbruik verminderen.

Het initiatief moet bij de sector vandaan komen en goed gedrag moet door de overheid worden gestimuleerd.